KURULUŞUNDAN BUGÜNE DERNEĞİMİZ
Gaziosmanpaşa 35 yılı aşkın bir süredir Çerkes nüfus barındıran bir bölge olmasına rağmen uzunca bir süre, burada bir Kafkas Kültür Derneği kurul(a)mamıştır. Bu sayımızda, 1995 yılında faaliyete başlayan Gaziosmanpaşa Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği’nin (GOPKKKDD) kuruluşunu ve bugüne kadarki tarihini araştırdık.
Kafkas kültürüne sahip çıkılması, Kafkas kültürünün gölgede kalmış gelenek ve özelliklerinin ortaya çıkarılması ve benimsenmesi için bir sivil toplum örgütü oluşturulması fikri ilk olarak birkaç genç arasında konuşulmaya başlandı. Bu gençlerin bir kısmı İstanbul’da doğmuş, bir kısmı ise küçük yaşta İstanbul’a gelmiş; “Çerkes köyü” yani “Çerkes toplumu” içinde yaşama şansını doğrudan elde edememiş, Çerkes kültürünü evlerinde gördükleri kadarıyla tanıyan ve daha fazlasını öğrenme arayışı içine girmiş gençlerdir, kendilerine verdikleri isim ile “Kuban Grubu”.
Kuban Grubu
Kuban Grubu 1994 yılında kuruldu. İlk dönemlerde tüm üyelerin erkek olmasının da etkisiyle toplantılarını kahvehanelerde gerçekleştirdi. Öncelikli amaçları, Kafkas kültürü hakkında bilgi edinmek ve bu bilgileri birbirleri ile paylaşmaktı. Zamanla hem grubun kalabalıklaşması, hem de bayan üyelerin gruba katılması başka bir toplantı mekanı ihtiyacını ortaya çıkardı ve en yakın dernek olan Birleşik Kafkasya Derneği’nden (BKD), lokalin kullanımı için, izin istendi. Kuban Grubu bu taleplerini olumlu karşılayan BKD yönetiminden minnet ile bahsediyor; biz bunu GOPKKKDD’nin diğer derneklerle olan ilk teması olarak kaydettik. Grubun her hafta gerçekleştirdiği toplantılarda paylaşılan bilgiler, yapılan tartışmalar ve kurulan dostluklar bir derneğe sahip olmanın ne kadar faydalı olacağını onlara hissettirdi. Gençlerin yaşadığı bu değişim ve artan Kafkasyalılık bilinci gençlerin ailelerine ve Gaziosmanpaşa Çerkes camiasına da yayıldı, tabiri caizse, dernekçilik virüsü Gaziosmanpaşa Çerkeslerini sardı. Uzun yıllar diğer derneklerde görev almış Sayın Muammer Tuncel’in de destek vermesiyle 10 Mart 1995 yılında GOPKKKDD resmi olarak açıldı ve ilk yönetim kurulu başkanı olarak da Muammer Tuncel seçildi.
Geçen 10 yıl zarfında Dernek’de çay ocağının kurulmasından, Dernek’e doğalgaz çekilmesine kadar pek çok mekansal değişikliğin yanı sıra; halk dansı ekipleri oluşturulması, akordeon kursu, dil kursları, moda tasarım kursu, bülten hazırlanmasına kadar pek çok eğitsel etkinlik organize edildi; “hep birlikte eğlenelim, öğrenelim” yaklaşımı ile piknikler, çevredeki Kafkas derneklerine ve Kafkas köylerine ziyaretler, seminerler, tiyatro ve gösteri katılımları gerçekleştirildi… Dolu dolu geçen bu 10 yılın en önemli katkısı ise Dernek’in Gaziosmanpaşa Çerkesleri için hayatın vazgeçilmezleri arasına girmesidir.
Halk Dansları Ekibi:
GOPKKKDD kuruluşundan itibaren gençlerin ilgi odağı olduğundan gençlere yönelik faaliyetleri yoğun katılım bulmuştur. Bunlardan halk dansları, belki görselliğinin yüksek olması, belki de kişilerin sosyal gelişimine katkıda bulunması dolayısıyla katılım oranı en yüksek olandır.
Halk dansları topluluğunun ilk eğitmenliğini Galip Özdemir üstlendi. İlk gösteri, ekibin kuruluşundan 3 ay sonra Haziran 1995’te gerçekleştirildi; yaklaşık 1500 davetlinin izlediği ve ayakta alkışlanan bu gösteri GOPKKKDD camiasının bir araya geldiği ilk büyük organizasyon olası açısından önemlidir.
1996 başında halk dansları çalışmaları Berçö Aslan eğitmenliğinde devam ettirildi. Aslan, Adigey’in başkenti Maykop’da büyümüş ve Güzel Sanatlar Yüksek Eğitimi almış bir Çerkestir. Aslan’ın Türkiye’de kaldığı 6 ay zarfında GOPKKKDD’de halk dansları adına oldukça yoğun günler yaşandı ve bu çabalar Haziran 1996’da Harbiye Cemil Topuzlu Açık Hava Sahnesi’nde gerçekleştirilen bir gösteri ile taçlandırıldı. O günleri yaşayan gençler ile görüştüğümüzde, Aslan’ın, onlar için dans eğitmeninden öte olduğunu fark ettik. Aslan yaşayan Kafkasya’nın bir kanıtı olmuş onlar için, Çerkesce konuşulan bir ülkeden gelen etten kemikten bir adam; değişik değer yargıları olan, belki Türkiye’deki Çerkeslerden başka bir bakış açısına sahip ama bir o kadar da kendileri gibi bir adam…
Aslan’dan sonra, halk dansları çalışmalarına bir süre ara verildi. Sonraki halk dansları topluluğu, Ekim 1998’deAyhan Özden eğitmenliğinde oluşturuldu ve 1998 ve 1999’da bu topluluk çeşitli gösteriler sergiledi.
Çalışmalar bundan sonra da aralıklarla devam etti. Halk dansları GOPKKKDD için hep önemli oldu ve gelecekte de bu önemini koruyacağa benziyor.
Dil Kursu
.jpg) Kafkasya’da basılan eserlerin takip edilebilmesi ve Kafkasya ile sağlıklı iletişim kurulabilmesi amacıyla üyelere dil eğitimi verilmesi her zaman GOPKKKDD’nin gündeminde olmuştur. 1995 yılında Berkant Şahin önderliğinde başlatılan dil kursları şu anda Hasan Bal tarafından sürdürülmektedir. Gerek Kafkasya’da Latin Alfabesi kullanılmaması, gerekse dil kursuna gelenlerin farklı yaşlardan olması bu çalışmaların ilerlemesini zorlaştırmıştır.
Gençlik Bülteni:
Dernek’in gençlere yönelik ilk faaliyeti olan halk dansları ekibi onların birbirleriyle tanışması için fırsat oluşturdu. Bu sayede, birbirlerinden farklı eğitimler görmüş, değişik ilgi alanları, yetenekleri ve olanakları olan, ama hepsi Kafkas kültürünü yaşamak ve yaşatmak isteği içerisindeki Çerkes gençleri bir araya geldi. “Tıjın Kam (ya da “Gümüş Kama”) Bülteni, gençlerimizin, ortak amaçları doğrultusunda; yaptıkları ve yapmayı istediklerini yazılı olarak ifade etme gereği duymaları sonucunda ortaya çıktı. Gençler, bu şekilde, çalışmalarından, sadece Dernek’in üyelerinin değil Bülten’in ulaştığı herkesin haberdar olmasını, yararlanmasını ve hatta çalışmalara katılma şansı yakalamasını hedeflediler.
İlk sayısı Nisan , ikincisi Haziran 1997’de çıkarılan Tıjın Kam’ın üçüncü sayısının basımı, dönemin yönetim kurulunun aldığı karar üzerine, durduruldu. Üçüncü sayıyı çıkartmak, 8 yıl sonra, bize kısmet olacakmış…
Akordeon Kursu:
Derneğimizde bir kereye mahsus olmak üzere Kasım 1998’de akordeon kursu açılmıştır. Kursun açılmasındaki amaç (akordeonun Çerkes müziğinin temel enstrümanı olduğu düşünülürse) Kafkas müziğini tanıyan ve icra eden insan sayısını arttırmaktı. Çalışmalarına 5 ay kadar devam eden grup öğrendiklerini 1999’da Gaziosmanpaşa Belediye Düğün Salonu’nda yapılan gecede, seyircilere kısa bir akordeon dinletisi sunarak, sergilediler.
Hanım Toplantıları:
Hanımlar Çerkes sosyal hayatında hep önemli bir yere sahip olagelmişlerdir. Bu gelenek GOPKKKDD’de de değişmedi.1995 yılının sonlarına doğru yönetim kurulumuz hanımları Dernek’in faaliyetlerinin bir parçası haline getirebilmek için, ayda bir gece Dernek lokalini sadece onların kullanımına sunma kararı aldı. Hanımların faaliyetlere doğrudan katılmaları Dernek’i ailenin tüm fertlerine hitap eder hale getirdi.Bununla beraber, Dernek’e gelen hanımların yanlarında küçük yaştaki çocuklarını da getirmeleri,Dernek’in gelecekteki sahiplerinin dernek ortamına erkenden alışmalarını sağladı. Toplantılara rağbetin artmasıyla 1996 yılının Kasım ayından itibaren Dernek haftada bir hanımlara ayrılmaya başladı.
Hanımlar öncelikle hala yapılmakta olan haluj günlerini başlatarak Dernek’e maddi destek verdiler. Daha sonra ise, kendilerini geliştirmek adına Dernek’de bir moda tasarım kursu açılmasını sağladılar.
Bunların yanı sıra hanımlar Gaziosmanpaşa Küçükköy Kız Meslek Lisesi Spor Salonu’nda 1998 yılında Çerkez motifleriyle süslü çeşitli elişlerinin yanı sıra hediyelik eşyadan çocuk kıyafetine kadar geniş ürün yelpazesi sunan bir kermes yaptılar. Hanımlar 2000 yılından itibaren sayılarının azalması nedeniyle toplantılara ara verdiler.Toplantılar ancak 2003 yılında düzenine tekrar kavuştu. Ne yazık ki bugün Dernek’e gelen hanım sayısı eskiye oranla oldukça düşüktür.
Haluj Günleri:
Haluj Günleri de GOPKKKDD’nin vazgeçilmez faaliyetlerinden biridir. Hanımlarımız evlerinde hazırladıkları birbirinden güzel yiyecekleri Dernek lokali’ne getirir, Beyler de yiyecekleri satın alır; hep birlikte yenilir içilir. Gerçi yiyecekleri hazırlayanlarla satın alanların hemen hemen aynı kişiler olması akla “Dernek’e bağışı para olarak yapmak daha kolay değil mi?” sorusunu getirebilir ancak Haluj Günleri güzeldir, özeldir; genci yaşlısı birçok üyemiz, misafirimiz bir araya gelir. Bu günler üyelerimizin tanışmasına ve kaynaşmasına vesile olur.
Moda Tasarım Kursu:
Moda Tasarım Kursu bir kereye mahsus olarak gerçekleştirilebilmiştir. Çok teferruatlı ve zaman isteyen bir iş olduğundan bu projeyi bir daha gerçekleştirebilecek bir grup oluşturul(a)madı. Ancak yapılan bu kurs ilk ve tek olmasına rağmen çok kapsamlı ve daha önceden benzeri yapılmamış bir defile ile tamamlandı. Çerkes giyim geleneklerinin çağdaş çizgilerle günümüze taşınmasının, kültürün yaşatılmasına tartışmasız büyük katkısı olacaktır.
Kısa vadede planlanmış bu tür bir proje bulunmamasına karşın böylesi stratejik çalışmaların önümüzdeki dönemlerde de gerçekleştirilmesi gerektiğine inanmaktayız.
Seminerler:
GOPKKKDD üyelerinin ilgi duyduğu konularda seminerler düzenlemeyi gelenek haline getirmiştir. Bu seminerler; Kafkasya’dan Türkiye siyasetine, sağlıktan eğitime kadar çeşitli konularda gerçekleştirilmektedir. Seçim dönemlerinde bazı siyasi partilerin temsilcileri Dernek lokalinde ağırlanmış ve seçilmeleri halinde gerçekleştirecekleri projeler hakkında üyeleri bilgilendirmelerine olanak yaratılmıştır. Diğer yandan Cahar Dudayev’in yakın arkadaşlarından ve Kafkasya’daki yaşam şartlarının birebir tanığı ve yapılan çalışmalara dahil olan Valeri Hatujuko da Türkiye’de olduğu dönemde Dernek lokalinde ağırlanmış, Kafkasya’daki gelişmeler ve koşullar ilk ağızdan dinlenmiştir. Aynı şekilde, Ayşe Ünal ve Ali Bayramoğlu gibi, Türkiye gündemindeki gelişmeleri yakından takip eden ve gazetelerdeki köşelerinde de yorumlayan aydınlar da yine Dernek lokalinde seminerler veren kişiler arasındadır. Bu arada Dernek’i ziyaret eden en soylu kişi olan Ürdün Prensi Ali’yi de unutmamak gerekir. Kendisi ziyareti sırasında, şerefine Dernek lokalimizde verilen eğlenceye katılmış ve gençlerimiz ile birlikte dans etmiştir.
Sosyal dayanışma Faaliyetleri:
GOPKKKDD adında yer alan ‘dayanışma’ konusunda da çeşitli faaliyetler gerçekleştirdi. Ancak bu faaliyetler planlı olmaktan ziyade duruma bağlı olarak gerçekleştirilmektedir. Örneğin, Ekim 1995’de Dinar Depremi mağduru iki Çerkes köyüne para,erzak, ısıtıcı ve kıyafet yardımı yapılmış;1998 yılında Sırp - Arnavut Savaşı sırasında Türkiye ‘deki yakınlarına sığınan 35 kadar Çerkes’e Kafkasya ‘ya dönmeleri için gerekli yasal işlemlerin yapılması aşamasında yardımcı olunmuş ve maddi olarak destek verilmiş; 1999 Düzce depremi mağdurlarına maddi ve manevi destek verilmiştir. Kurulduğu tarihten itibaren dayanışma adına yaptığı özverili çalışmaları GOPKKKDD’yi yardıma muhtaçlara ulaşmak isteyen (yardımını nakit para olarak yapmaması koşuluyla) her türlü kurum ve kişinin başvurduğu bir aracı konumuna ulaştırmıştır. Hatta İstanbul Belediyesi tarafından ihtiyaç sahibi aileler için ayrılan ekmek kuponlarının dağıtılmasına aracılık edilmektedir.
Yapılan bir diğer sosyal dayanışma faaliyeti de iş ihtiyacı içindeki üyelerin iş sahibi olmalarına aracılık etmektir. Dernek, eleman arayan üyeler ile iş arayan üyeleri bir araya getirmek amacıyla kendisine ulaşan eleman ihtiyacı ilanlarını üyelerine iletmekte, ve uygun özellikleri taşıyan üyelerin bu işlere başvurmasına yardımcı olmaktadır.
Piknik ve Geziler:
GOPKKKDD gezileri ve piknikleri seven ve çokca gerçekleştiren bir dernektir. Üye profili ağırlıklı olarak ailelerden oluştuğundan pikniklere genç, yaşlı, çocuk; kadın erkek hep birlikte gidilir. Gidilen yerler yakın çevredeki Çerkes köyleri olabildiği gibi, havası suyu beğenilen genel mesire yerleri ya da daha uzaktaki Çerkes yerleşim yerleri de olabilir..
Dernek nerelere gezi düzenlemedi ki? İzmit, Kefken, Edirne, Düzce, Uzuntarla, Susurluk, Gönen, Akbağlık, Biga, Yalova, Çorlu ve Tekirdağ aklımıza ilk gelen isimler. Piknikler ve gezilerin vazgeçilmezi ise akordeon ve/veya Çerkes mızıkası, malum biraraya gelince düğün yapmadan olmaz.
Sonuç:
Ne çok idealist, ne de suya sabuna dokunmayan bir dernektir Gaziosmanpaşa Kuzey Kafkas Kültür ve Dayanışma Derneği. 140 yıl önce ayrıldıkları Anavatan Kafkasya’dan getirdikleri kültürü, yaşamak ve yaşatmak isteyen bir avuç insanın kurduğu ve devam ettirdiği bir oluşumdur.
Bir ağaç gibi tek ve hür, bir orman gibi kardeşçesine yaşayan güçlü Türkiye’nin vazgeçilmez bir parçası olarak nice 10 senelere hep birlikte girmek dileğiyle…
Hazırlayanlar: Esin Özkan ve Seda Meşeli
Yıl:2004
|
